Eyüp Sultan’a Hz. Süleyman MührüTümü

Osmanlı Devleti, cihan imparatorluğu olmanın bilincini hayatın her safhasına yaymıştır.

Eyüp Sultan'a Hz. Süleyman Mührü

Osmanlı Devleti, cihan imparatorluğu olmanın bilincini hayatın her safhasına yaymıştır. Başta Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed olmak üzere Cenab-ı Allah’ın insanları hidayete ulaştırmak için gönderdiği tüm peygamberlerin mirasına sahip çıkmıştır. Bunun en belirgin örneği, İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmed’in emri ile yapılan ilk Osmanlı eseri olan Eyüp Sultan Türbesi’nde görülür. Türbenin içini sanat şaheseri çinilerle döşeyen ustalar, duvarlara Hz. Süleyman Mührünü ustalıkla işlemişlerdir. Türbenin içini gezenlerin ilk bakışta fark edemediği bu sembol birkaç çininin birleştirilmesi ile oluşmuştur.

Türbeyi küfeki taşından, cennetin sekiz kapısını sembolize edece şekilde sekizgen olarak inşa eden dönemin mimarları, türbe içini de dönemin çini ustalarının Eyüp Sultan Türbesi için özel olarak tasarladığı harika çinilerle döşemişlerdir. Türbe içi, alt pencerelerin üst silmesine kadar bütün duvarlar, mavi ve beyaz rengin hakim olduğu çiçek desenli çinilerle kaplanmıştır. Bu çinilerin üst tarafında türbenin iç kısmını dolaşan geniş çini kuşakta güzel bir istifle Tevbe Suresi’nin ayetleri yazılıdır. Bu kuşak, lacivert zemin üzerine beyaz celi sülüs hatla yazılmıştır. Türbenin iç duvarlarındaki boşluklar ise tablolar halinde Hz. Süleyman Mührü taşıyan çinilerle döşenmiştir. Türbe kubbesine madalyon olarak yazılan yazıda ise Besmele ile başlayan Âl-i İmrân Sûresi’nin 193. ayeti yer alır. Bu güzel hat da türbenin tamamlandığı 1456 tarihinde yazılmıştır. Meali şöyledir: “Rabbimiz! Biz, ‘Rabbinize iman edin’ diye imana çağıran bir davetçi işittik, hemen iman ettik. Rabbimiz! Günahlarımızı bağışla. Kötülüklerimizi ört. Canımızı iyilerle beraber al.”

ALTI KÖŞELİ YILDIZ

Mühr-ü Süleyman; birinin tepesi diğerinin tabanına geçirilmiş iki eşkenar üçgenin meydana getirdiği özel bir semboldür. Altı köşeli bir yıldız olan motifin, Hz. Süleyman’ın yüzüğünde yer aldığı, üzerinde ‘İsm-i Azam’ın yazılı olduğu rivayet edilir. Son yüzyılda Yahudiler’in sembol olarak seçtiği altı köşeli yıldızın Osmanlı Devleti’nde kullanımı bir hayli yaygındır. Devlet fikri ve hükmetme yetkisi Hz. Süleyman’da kemâle erdiği için, onu sağlayan mühür de aynı güç ve kudreti temsil etmiştir. Barbaros Hayrettin Paşa, rüzgara hükmedebilmek için sancağına Mühr-ü Süleyman motifini nakşettirmiştir. İslam tezyini sanatlarında sık kullanılan mühür, Osmanlı Devleti’nin en güçlü olduğu dönemlerde Eyüp Sultan’daki türbe ve kabirlerde bolluk, bereket ve güç sembolü olarak kullanılmıştır.

HACET PENCERESİ

Eyüp Sultan Türbesi hacet penceresi, Sultan I. Ahmed döneminde çok güzel Mühr-ü Süleyman motifleri ile süslenmiştir. Bir ara Mühr-ü Süleyman motifini bilmeyen cahil kişiler bunu İsrail yıldızı zannederek kesmeye kalkmışlar, son restorasyonda tamir edilerek orijinal hale getirilmiştir. Eyüp Sultan Camii iç avlusuna bakan Kıbrıs Fatihi Lala Mustafa Paşa türbesi sütunlarının üst tarafında yer alan motiflerin içinde de (pandantifler) birer Mühr-ü Süleyman motifi vardır. Lala Mustafa Paşa türbesinin bitişiğindeki kabirlerin dört tarafına da gülbezek motifi ile birleştirilmiş Mühr-ü Süleyman motifi işlenmiştir. Eyüp Sultan Türbe Haziresi’ndeki bazı kabirlerde Hz. Süleyman mührü dikkat çekici boyutlarda büyük kullanılmıştır. En belirgin Hz. Süleyman mühürlerden biri Hubbi Ayşe Hatun Türbesi’nde yer alır. Türbenin, alt pencerelerin sivri kemerli pencere alınlıklarındaki bordo - beyaz renkli, altıgen desenli geometrik taş dolgular Hz. Süleyman mührü şeklinde dekore edilmiştir. Dikkatli bakınca anlaşılan bu motif, ecdadımızın geçmiş tüm peygamberlere ait sembolleri ne kadar ustaca ve bilinçli şekilde kullandığının bir kanıtıdır.